على محمدى خراسانى
97
شرح رسائل (فارسى)
است عبارتست از پيكره فعل يعنى عمل محتمل الوجوب با جميع اجزاء و شرائط به استثناى قصد قربت و مولى اين معنا را تصور نموده و امر كرده پس امر احتط و اتّقوا و . . . روى ذات العمل رفته پس صدور امر احتط متوقف بر عباديت و تحقّق قصد قربت نيست بعد كه امر آمد مكلّف آن عمل محتمل را به قصد امتثال همان امر انجام مىدهد و عباديّت هم درست مىشود پس موضوع كه احتياط باشد متوقف بر صدور امر نيست آرى صدور امر متوقف موضوع است پس توقف طرفينى نيست پس دور نيست و خلاصه احتياط در اين موارد به معناى حقيقى كلمه نيست . و من هنا : شاهد بر جواب حلّى اينكه وقتى ما به فتاواى علما مراجع كنيم مىبينيم در اينگونه موارد كه عمل محتمل العبادة است فتوا دادهاند به اينكه : انجام فلان عمل مستحب است چه مكلف بداند كه فى الواقع اين عمل مشكوك العبادية است و چه نداند و نيز چه به داعى احتمال مطلوبيت انجام بدهد تا نه به داعى استحباب مسلّم بجا آورد درحالىكه اگر احتياط در اوامر احتياط به معناى حقيقى كلمه بود يعنى اتيان عمل به انگيزه احتمال مطلوبيّت نبايد مجتهد قاطعانه فتوا به استحباب مىداد و قيد و شرطى هم نمىكرد بلكه مقيّد مىكرد به اتيان عمل به داعى احتمال مطلوبيّت تا احتياط حقيقى صدق كند و هذا خلاف سيرة العلماء و اهل الفتوى كه بقول مطلق فتوا به استحباب مىدهند . ثمّ ان منشأ : ( اخبار من بلغ ) [ تسامح در ادلّه سنن ] مقدّمه : مفاد اخبار من بلغ اينست كه : هركسى ثوابى بر عملى به او برسد چه از طريق معتبر و چه غير معتبر يعنى ثواب بالغ از طريق غير معتبر بما نرسيده باز هم انجام دهيم به اميد آن ثواب بما مىدهند و براساس همين روايات علما قائل به تسامح در ادلّه سنن هستند يعنى مىگويند : مستحبات با دليل